Merhaba,

Eşim ve Kızım baldızıma tatile gideli 5 gün oldu ve ev sessiz sedasız bir hal aldı.Özlem inanılmaz boyutlarda.Bir erkeğin asıl hazinesi eşi ve kızıdır.Gerçekten çok zor.İNSAN İNANILMAZ ÖZLÜYOR.Ben de bugün hem kafam dağılsın hem de tüm anneler ve kızları için bir paylaşım yapmak istedim.

Dünya Kadınlar Günü ya da Dünya Emekçi Kadınlar Günü her yıl 8 Mart'ta kutlanan ve Birleşmiş Milletler tarafından tanımlanmış uluslararası bir gün. bugün  temelinde kadınların siyasi ve sosyal bilincinin geliştirilmesine, ekonomik, siyasi ve sosyal başarılarının kutlanmasına ayrılmış durumda.Türkiye'de ise 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü ilk kez 1921 yılında "Emekçi Kadınlar Günü" olarak kutlanmaya başlanmış. 

Danimarka 'da  yapılan  2. Enternasyonale bağlı kadınlar toplantısında (Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı) Alman soyal demokrat partisi önderlerinden Clara Zetkin  8 Mart 1857 tarihindeki tekstil fabrikası ( AMERİKA ) yangınında ölen 129  kadının anısına 8 Mart'ın  Dünya Kadınlar Günü) olarak anılması önerisini getirmiş  ve öneri oybirliğiyle kabul edilmiş.

Türkiye'de 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü ilk kez 1921 yılında "Emekçi Kadınlar Günü" olarak kutlanmaya başlanmış. 1975 yılında ve onu izleyen yıllarda daha yaygın olarak kutlanmaya devam edilmiş.  "Birleşmiş Milletler Kadınlar On Yılı" programından Türkiye'nin de etkilenmesiyle, 1975 yılında "Türkiye 1975 Kadın Yılı" kongresi yapılmış. 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'nden sonra dört yıl süreyle herhangi bir kutlamalara ara verimiş. 1984'ten itibaren her yıl çeşitli kadın örgütleri tarafından "Dünya Emekçi Kadınlar Günü" kutlanmaya devam edilmekte.

Dünya Emekçi Kadınlar Günü nden ziyade Dünya kadınlar Gün ü olarak kutlanan tüm Dünya Ülkelerine yayılan bu etkinlikler toplumlara iyice yerleşmiş durumda.Dünya kadınlar Gün ü olarak kutlanması Ban a daha mantıklı geliyor.Kadınlar çalışmasalar da ev işleri,çocuk bakımı gibi işler zaten inanılmaz emek isteyen çalışmalar.

Aşağıdaki resimler Dünya nın çeşitli ülkelerinden anneler ve kızlarına ait.Bu resimlerde o ülkelerin kültürlerini,ekonomik durumlarını,eğitim aşamalarını görebilirsiniz.AMA.İYİKİ VARLAR.ONLAR OLMASA HALİMİZ NE OLURDU.ANNELERİ VE KIZLARINI,ÇOCUKLARINI ÜZMEYELİM.ONLARA SIKI SIKI SARILALIM.ONLAR HER ŞEYİMİZ.HAYATIMIZIN ANLAMI ONLAR.


































Merhaba,

Brezilya daki Amazon ormanlarının Dünya mızın ciğerleri olduğunu biliyoruz.Acımasızca yağmalanan sadece ormanlar değil tabiki.Amazon ormanlarının asıl sahipleri olan yerlilerin hayatları,canları,kültürleri,emekleri hemen her şeyleride yağmalandı.Yağmalanmaya devam ediyor.Her şeyde olduğu gibi yerlilerde de bu konularda bilgi birkimi oluşmuş.Artık topraklarını geri istiyorlar.Her türlü yağmaya karşı durmaya karar vermişler.Öncelikle ormanların ve çevrenin yağmalamasına karşı aralarında örgütlenmişler.Kaçak ve izinsiz yağmaya karşı son derece katı şekilde karşı çıkıyorlar.Amazon da nüfus olarak çok olan Ka'apor yerlileri bulundukları ve hızla genişlettikleri bölgeye ALTO TURİACU adını vermişler.Başarıları için duacıyım.Umarım Brezilya dan bağımsızlıklarını alırlar ve İspanyol,Portekiz kökenli Brezilya oligarşisini amazon dan kovarlar.













Merhaba,

Off-Shore Bankalar ile ilgili yazımdan sonra Osmanlı tarihi ile yazmaya devam etmek istiyorum.Çünkü Osmanlı tarihi güncel finansal hayatımızın evrimi açısından çok önemlidir.
Osmanlı tarihini hazmetmek gerekir.Bu çok önemli ve şarttır.Tarihi ekonomik konjoktürün yarattığı siyasi hareketler yaratır.Bu yazımda bahis konusu olan Sened-i İttifak yasası Ben ce çok önemli.Ayrıca Osmanlı tarihindeki bazı anayasal çalışmaları ve nedenlerini de ele alacağım.Sened-i İttifak konusu Osmanlı ekabir ( oligarşi-ayan  ) takımının halk üzerindeki baskılarının durdurulmasından ziyade kurumlaştırılması-tanınması  çalışmasıdır.Osmanlı ya yaşaması için biraz daha zaman kazandırmıştır sadece.Bu konunun asıl aktörü olan Ayan Meclisi denen sınıfı oligarşik ( ilkel de olsa ) bir sınıf olarak tanımlayabiliriz.Ayrıca kısır doğmuş bir ek bir anayasa çalışması da diyebiliriz Sened-i İttifak konusuna.Ve bu konu Osmanlı'nın resmi çöküşünün başlangıcıdır.

AYAN MECLİSİ--Bu meclis seçilmiş parlementerler ( Meclis-i Mebusan ) ile birlikte tüm meclisi oluşturan, Padişah ın ülkenin ileri gelenlerini kapsayan ( bakan-üst düzey komutan-üst düzey dini kişiler-elçi-vali gibi  ) belli bir yaşı aşmamış  ( 40 ) kişilerden seçtiği bir grup-yasama organıdır.Bu organın yasal dayanağı 1876 yılına ait anayasadır. ( Kanun-Esasi-ye ).Kanun-i Esasi-ye ( esas-ana kanun ) ise Osmanlı Devletin tek ve son anayasası dır.(1924 yılında kaldırıldı ) Bu anayasa 119 maddeden ve 2 ana kısma ayrılıyordu.1 bölüm Padişah ların hak ve hukuki    konumunu belirleyen maddelerden oluşuyordu.Bu maddelerin ana hatları şunlardır. Halifelik korunacak-padişahlık hanedanın en yaşlı üyesine ait olacak.Padişah lara dokunulmazlık-yaptıklarından sorumlu olmama hakkı.Parlementoyu toplamak-dağıtmak-para bastırabilmek-savaş/barış ilanı-şeriat kanunlarının uygulanması ve denetimi gibi  haklardır..Tabiki mir-i toprak sisteminin askıya alındığı,özel mülkiyetin yerleştiği bir ortamda şeriat kanunları nasıl uygulanacak ve korunacaksa.2  bölüm ise halk ile ilgiliydi..Osmanlı vatandaşı kavramı netleştirildi.Osmanlı devleti uyruğunda olan kişiler din ve mezhep ayrımı yapılmadan vatandaş sayılacaktı.Sanki yapılıyormuş gibi.Yüce divan kuruldu.Devlet görevlilerinin türkçe bilme zorunluğu-hakimlerin görev bıraktırılamaması-kişilerin mali gücü oranın da vergilendirilmesi-herkesin eşit olduğu-sadrazam ve şeyhülislamın padişah tarafından atanması gibi. İşte bu kanunla Ayan Meclisi kuruldu.Bu meclisin üye sayısı meclis-i mebusan sayısının üçte birini aşamazdı.Ömür boyu seçiliyorlardı.Taki kendileri vefat yada istifa edinceye kadar.Bu kişilerin ana özelliği mali ve nufuz açısından güçlü olmalarıydı.Devlet otoritesini tehdit edebilecek boyutta bir güç bahis konusuydu.Üstelik bu kişilerin bir yasama organında bulunmaları ellerini daha da güçlendiriyordu.Halkın bu adamların elinden çektiklerini tahmin edebiliyormusunuz.

Ayanlık kurumunun oluşmasında ki etkenleri şöyle sıralayabiliriz.Osmanlı Devletinin gelir kaynaklarından birisi de kiraya verilen topraklardı.Devletin güçlü olduğu dönemlerde bu sistem çok nadir uygulanan bir yöntemdir. Çünkü nüfusun çoğunluğu o dönemlerde taşrada bulunuyordu.Ana üretim şekli tarım-hayvancılıktı.Tımar sistemi üretim henüz geçerliliğini yitirmemişti.Küçük meta üretimi yok denecek kadar azdı.Fakat Avrupa da sanayi devrimi ile başlayan üretim şekli ister istemez Osmanlı yada sıçradı.Bu dönemde Osmanlı dada sanayileşme süreci başladı.Dolayısıyla büyük şehirlere göçlerin başladığını görüyoruz.Topraklar hızla boşalması başlamıştı artık.Zaten halk tımar sisteminde ezilmekten bıkmıştı.Çıkış-kurtuluş olarak gördü şehirlere gelmeyi.İyi-kötü işte bulabiliyordu.İşte Osmanlı nın sanayileşme hamlelerinin-çabalarının boşa çıkması-burokrasi ve devletin hantallığı borç yükünü artırmaya ve bu borçların ödenmesi sorunu klinik hal almaya başlayınca geniş toprakların kiraya verilerek bütçe denkliğinin sağlanması yöntemine sıklıkla girişildi.Aslında bu yöntem sanayileşme çabalarından öncede sıklıkla kullanılmaya başlanmıştı. Tabiki doğal olarak eski tımar sahipleri ( tımar yöneticileri ) veya azınlık ekabirleri-gayri-müslümkerin çoğunlıkta olduğu bölgelerde bu toprak kiralama olayında başrolü oynadılar.Borçlanma sorununun çözülememesi bu kiralanan toprakların ayan denilen kişilerin mülkiyetine geçmesine yol açtı.Bu konjoktür uzun vadede azınlık milliyetçi hareketlerin doğmasına yol açmıştır.Toprak yoksa milliyetçilikte olmaz-yaşamaz zaten. BÖYLELİKLE AYAN DENEN FEODAL-ACIMASIZ BİR SINIF ORTAYA ÇIKTI.Tabiki bireysel olarak bu tanıma uymayan ayanlar olmuştur.Mesela memleketimde ayanlık döneminden kalma SENCER ÜNLÜ isminde bir ağa vardı.Ne mükemmel-kaliteli.inanılmaz iyi bir insandı.Nur içinde yatsın.

Pratikte meclis-i mebusan gibi birinci sıradaki yasama organının bir etkinliği bahis konusu olmamıştır-olamazdı da zaten..Günlük hayata ayan sınıfının devlet üzerindeki yaptırımı daha yüksektir.Bu sınıfin günümüzdeki yansıması Tusiad-Musiad veya benzeri gruplardır.Ayan sınıfı taşrada ekonomik gücü elinde bulunduran feodal bir sınıftır.Bir nevi bağımsız gruplar diyebiliriz.İşte bu konjoktür Osmanlı nın hem devlet otoritesini hem de halk gözündeki meşruluğunu tehdit ediyordu.Yer yer küçük çapta ayaklanmalar da oluyordu.Örneğin Ege bölgesinde efeler ayan zülum ve sömürüsüne karşı çıkmışlardır.Tabiki ayanlardan beslenen çetelerde vardır.Hele ki hak ve adalet açısından şeriat hükümlerinin zaafiyete uğraması ve bunun kurumlaşması-klinik bir hal aması son derece tehlikeli bir ortam yaratmıştı.ARTIK TÜM SİSTEM TEHLİKELİ BİR YIPRANMA SÜRECİNİN İÇERİSİNDEYDİ.Bu duruma bir son vermek mecburiyeti hasıl olmuştu.Genel olarak tüm halk katmanlarının belli bir çizgide barış-huzur içinde yaşamalarını sağlamak ve bunu kurumlaştırmak gerekiyordu.Üstelik bu dönemlerde padişahlık konusunda II.Mahmud ve IV.Mustafa arasındaki taht kavgaları ayanların daha da pervasızlaşmalarına zemin hazırlamıştı.

Bu dönemin içerisinde II.Mahmud tahtı ele geçirdi. Dolayısıyla otoriteyi sağlamak maksadıyla ayan meclisi üyeleri ile bir toplantı yapıldı.Bu toplantıda alınan kararların yazıya geçirilip imzalanmasıyla ortaya çıkan anlaşmaya Sened-i İttifak dendi.( 1808 ) Bu anlamaya göre ayanlar halka zulmedemiyeceklerdir.Vergi toplamakta adaletsizlik yapamıyacaklardı.Tabiki bunlar pratikte mümkün değildi.Çünkü bu anlaşmaya göre ayanlar kendi bölgelerinde-hizmetinde olanları korumak-cezai müeeyyideler uygulayabilmek hakkını elde etmişlerdir.Yani bu kişileri yaptıkları konusunda Osmanlı cezalandıramıyacaktı.Bu da halkın hak ve hukukunun korunması konusunu askıda bırakıyordu.Anlamsızdı yani.Diğer bir konu ise.Ayanlar eğer üst yönetimde  ( sadrazamlık gibi ) yanlış davranışların ( yolsuzluk-devlet aleyhine olan ) olması durumunda-ilgili uygulamalara karşı çıkabileceklerdi.Sürekliliği sağlamak içinde taraflardan değişiklik olursa yeni sadrazam-padişah ve ayanlar bu anlaşmayı imzalayacaklardı.Bu anlaşmadan ayanların karlı çıktığı açıkça ortadadır.Daha önce belirsiz olan konumları. ( muhatap alınarak-tavizler verilerek ) netleşmiştir.Üstelik bu ayanlar gayri müslimlerden de oluşuyordu.Zaten ayanların çoğunluğu katılmamıştır.Sistem çökmüştür artık.Zaman ele geçirmiştir sistemi. Osmanlı  zaman kazanıp yeri geldiğinde tekrar tam otoriteyi sağlamak amacındaydı..Ayanlar ise bu çalışmayı ciddiye almamışlardır-çoğunluğu katılmamıştır.Zaten niye ellerindeki gücü başka bir güçle paylaşınlardı ki.Sistemin çöktüğü gün gibi aşikardı.Kısaca taraflar samimi değildi yani.Müslüman Türk halkı sahipsizdi.
Gizli işsizlik gibi.Çalışıyor görünüyorsun ama ürettiğin birşey yok.Tam bir tiyatro.Zaten kısa bir süre sonra Mısır ve Arnavutluk ayanları ciddi sorunlar yaratmıştır.İşin ilginç tarafı bu anlaşmayı öneren kişi, kendisi de bir ayan olan Mustafa Alemdar Paşa dır.Üstelik tüm bu olanlardan sonra kendi eşrafı da özellikle İstanbul da kalanlar halkı canından bezdirmiştir.

Ayanların ve onların kalıntıları olan ağaların Cumhuriyet Türkiye sindeki son etkinlikleri Menderes döneminden ortaya çıktı.Köy Enstitüleri nin kapatılmasında başrolü oynadılar.Ülkemizin bugünkü geri kalmışlığının asli nedeni oldular.Batı bölgelerinde etkinlikleri kalmadı.Fakat doğu bölgemizde hala etkinler.

Sened-i İttifak anlaşması ekonomik-yapısal  değişimlere karşı hiçbir şeyin yapılamıyacağının bir delilidir.Nicel olarak birikmiş olan sorunların patlamasının önünün alınamıyacağı gerçeğini gösteren tarihi bir anekdottur sadece.Üstelik zaman sizi bırakmışsa-aleyhinize çalışıyorsa yapabileceğiniz birşey yoktur.


Faik ÇALTILI

17-11-2012 Küçükköy.





























Merhaba,

Son dönemlerde ABD ile  AB arasında Transatlantik Ticaret ve Yatırım ortaklığı  ( TTIP )  adı altında global bir ticaret karteli oluşturulması bahis konusu.Bu süreç şimdilik devam etmekte.Bloğum da Ülkemizin finansal geçmişini ve finansal geleceğini yönlendirmiş-yönlendirebilecek konularda yazmaya özen gösteriyorum.Bu konu güncel ve çok ama çok önemli.Şimdi.Bu ortaklığın neden gündeme geldiğini ve içeriğini irdeleyelim.

TTIP  nin doğuş nedeni Çin 'in veya ona bağlı Kobi işlevi gören ülkelerin global ticaretteki etkinliklerinin artması ve doğal olarak ABD ve AB ülkelerinin geride kalması gibi görünmektedir.Tabiki bu Çin Ulusal Burjuvazi sinin güçlenmesi demek.Ne var bunda diyeceksiniz.Sermayenin vatanı yoktur.Çin li sermayedarlar zamanı gelince Çin dışında da yatırım yapacaklardır.Olabilir.Fakat Çin özbilinci yüksek bir geçmişe sahiptir.Oyun kurucu olduğunda Çin i oyun dışına atmak imkansıza yakındır..ABD ve AB için önemli olan budur.Bunun önüne geçilmesi, en azından yavaşlatılması kaçınılmazdır.Yeni bir senaryo yazmak şart olmuştur.
Bu gidişle global ticaretin her alanının ABD  ve AB nin elinden kayıp gideceği kesindir.Bunun içinde TTIP gibi bir oluşum kaçınılmazdı.Müzakereler davam etmekte.Dünya Ticaret Örgütü nün etkinliği dolayısıyla azalacaktır.Hoş bu örgüt çoğunlukla ABD ve AB ye çalışsa da yeterli olamamıştır.Daha güçlü bir kartel olarak ticaret oyununda yer almak kaçınılmazdır.Bu arada arkadan Rusya da gelmektedir.ABD ve AB de üretim maliyetleri yüksektir.Çin deki günümüz köleliğinin getirdiği maliyetlerle baş etmeleri zaten mümkün değildi.Bu konuda birçok ayrıntı var.Kafanızı fazla karıştırmayayım.Bu ortaklığın gerçekleşeceği kesindir ve haklı bir eylemdir.GÖZ GÖRE GÖRE MEYDANI ÇİN VEYA BAŞKA ÜLKELERE BIRAKACAK DEĞİLLER TABİKİ. Peki Türkiye nerelerde.Zurnanın hangi deliğinde.( Afedersiniz.)




Türkiye AB ile birlikte Gümrük birliği anlaşmasını yapalı sanırım 20 yıl oldu.Başlangıçta AB liğine tam üyeliğin yolunu açacağını  ve ekonomimizi canlandıracağını varsaydığımız bu GB anlaşması tam üye olmadığımız için AB ye ihraç ettiğimiz malların ayrı bir devlet ( Ulusal ) muamelesi görmesi dolayısıyla artık bir sorun oldu.Bu şu demek.AB herhangi bir ülkeyle serbest ticaret anlaşması yapabilir..Dolayısıyla o ülkelerin malları vergisiz olarak Türkiye ye girebilmektedir.Tam üye olunmadığı için AB istediği ülke ile serbest ticaret anlaşması yapabilmekte ama Biz yapamamaktayız.GB liği anlaşmasının imzalandığı günleri hatırlıyorum.DENİZ BAYKAL ve TANSU ÇİLLER in müzakeresiz imzaladıkları bu finansal aymazlık büyük bir başarıymış gibi gösterilmişti. PEKİ NE YAPMAK LAZIM.İŞİN ÇÖZÜMÜ YENİ BİR ÖZBİLİNÇ YARATMAKTIR.KÖTÜ OLAN BU ÖZBİLİNCİ SIRTLAYACAK SINIFLARIN OLMAMASIDIR.

Ayrıca TTIP na Türkiye nin alınması bahis konusu bile olamaz.Çünkü.GB liği anlaşması ile zaten ellerindeyiz.İhracatımız yüzde 75 oranında ithalata dayalı.İthalat birim fiyatı yaklaşık ortalama 3 dolar.İhracat birim fiyatımız ise ortalama 1.5 dolar.Bu finansal verimliği kim elinde kaçırmak ister.Örneğin Almanya nın ithalat birim fiyatı ortalama 1 dolar.İhracatı ise 4 dolar.BU DURUM KAÇINILMAZ OLARAK CARİ AÇIĞI DA ARTIRMAKTADIR.NEYSE.

Kısa vadede bu kumpastan kurtulmak mümkün görünmemektedir.Öncelikle ülkenin ciddi bir borç yükü var.AB ye ihraç ettiğiniz mallar katma değeri yüksek mallar değil.İhraç ettiklerinizi AB liği başka ülkelerden de rahatlıkla alabilir.Çin in oluşturabileceği bir kartele katılsanız ki çok uzaklar .Lojistik maliyetleri yüksek olur.Ayrıca Siz in ürettiklerinizi onlarda üretiyor.O grupta Türkiye ye ancak kırıntılar kalır.Kalırsa tabiki.Aslında Türkiye deki bu finansal yapısal sorunlar Menderes le başladı.Müteselsilen devam etmektedir.AKP  bu yapısal sorunları çözebilecek bir fırsat yakaladı.Fakat kadrolarındaki öz bilinç yokluğu işi daha da vahim hale getirdi.Ivır-zıvır konularla zaman öldürdüler.Gelecek nesilleri ( türbanlı-türbansız-kürt-türk vesair ) finansal kaoslar sabırsızlıkla beklemekte.Çıkacak finansal ve toplumsal sorunları hayal bile edemiyorum.

TTIP na Türkiye nin katılması durumunda bu ortaklığa Türkiye nin tarihi ve stratejik konumu dolayısıyla katma değer sağlayacağını savunan romantik yazılar okudum.Türkiye nin stratejik bir konumu olduğuna inanmıyorum.Petrole bağımlılık azaldıkça ki hızla azalıyor-azalacak.O  zaman stratejik konumumuz hiç gündeme gelmeyecek.Stratejik konum okyanusa yakın ülkelerde bahis konusu olabilir. Akabinde Türkiye nin dışarıda bırakılmaması gerektiği savunuluyor.Temennimiz bu tabiki.Bu tür ortaklıklar global otaklıklardır.Gerçekten ciddi bir katma değer katmanız bahis konusudur.Bu iş sıradan bir adi şirket kurmanıza benzemez.Siz in bağımsız bir sermaye birikiminiz yok.Sıcak paraya muhtaçsınız.Siz in siyasi durumunuz onları ilgilendirmez.İlgileniyorlarsa ekonomik-siyasi çıkarları vardır.Nitekim AB veya ABD bir diktatörü desteklemekte ama demokrasinin egemen olduğu bir ülkeyi desteklemeyebilmektedir.KRİTER EKONOMİDİR ÜLKELER ARASINDA.

Özel mülkiyet varolduğundan beri insan-toplum ve devletler arasındaki ilişki kuralları değişmemiştir.DEĞİŞEN TEK ŞEY MODADIR.

BU ARADA ŞUNU DA BELİRTMEK LAZIM.ABD VE AB KARŞISINDA FİNANSAL YÖNTEMLERE BAŞVURMAK KONUSUNDA RAKİP ÜLKELERİN ŞANSI ÇOK AZ.


Faik Çaltılı
Ortaköy.




















Geçmişten adam hisse kaparmış. Ne masal şey!
Beşbin senelik kıssa yarım hisse mi verdi?
Tarihi tekerrür diye tarif ediyorlar.
Hiç, ibret alınsaydı, tekerrür mü ederdi? 


Mehmet Akif, 


Merhaba,

Daha önceki yazımda Osmanlı da finansal hayat,borçlanma nedenleri ve sonuçlarını yazmıştım.Bu neden ve sonuçlar arasında kalan bir süreç var.O süreci açmak ve konuyu kapatmak daha sağlıklı olur diye düşündüm.. Osmanlı Devletinin uzun süre iç borçlanma yoluyla ( aşırı yüksek faiz oranlarıyla ) bütçesini denkleştirmeye çalıştığını ve 1854 yılında kırım savaşı ve akabinde asker maaşlarının ödenmesindeki sorunu nedeniyle ilk dış borc alma sürecine girdiğini belirtmiştim.Tüm borçlanma ve yönetimi sürecini farklı aralıklarla anlatmaya çalışacağım.

---1854 kırım savaşı öncesine kadar iç borçlanma yönetimine devam eden Osmanlı, kırım savaşı sonrası artan borç ihtiyacını iç borçlanma yoluyla karşılayamacağını gördü.Çünkü iç borçlanma talebini karşılayan Galata Bankerlerinin fonları  bu talebi karşılamaya yetmiyordu.Dış borç alınması artık kaçınılmazdı.Aslında çok daha önceleri daha düşük faizle dış borç alınması konusu gündeme gelmişti. Fakat Osmanlı buna kesinlikle yanaşmamıştır.ÇÜNKÜ DIŞ BORÇ ALMAK ONUR KIRICI OLARAK GÖRÜLMÜŞTÜR..Dış borç organizasyonun da ülkede bir banka olması  gerekliliği Osmanlı Bankası nın kurulmasıyla  giderilmiştir.Bu banka altına çevirilebilmek karşılığı  banknot ihracı yapabilecekti. Böylelikle de devletin artık kağıt para ihracı bitmiş oldu..Merkezi londra da olan bu banka sonraları fransız ların katılmasıyla Şahane Osmanlı Bankası adını aldı.Böylelikle Osmanlı nın borç yönetim sürecide başlamış oldu.Bu borçlanma sürecini belirleyen faktörler yüksek faizle borç,aşırı vergi yükü,kağıt paranın piyasadan çekilmesidir.Bu faktörler 1854 te 15 milyon sterlin olan borç sonraki 20 yıl içinde  217 milyon sterlini bulmuştu.Bu süre içerisinde 15 dış borçlanma yapılmış.Bu borçlanmaların bir kısmı iç borcu kapatmak için kullanılmıştır.Hatta bu sürec içerisinde bir ara dış borc bulunamayınca Osmanlı finansman ihtiyacını karşıladığı devletlere rest çekerek kendilerinin finanse edilmemesi durumunda ülkede siyasi karışıklıkların çıkacağını ve sonucunun ne olacağının kestirilemediği belirtmiştir.İngiltere den gönderilen bir heyet incelemelerde bulunmuş.( Aklıma KEMAL DERVİŞ geldi ) Heyet verdiği sunumda henüz Osmanlı da herşeyin bitmediğini vergi sistemi reorganize edilirse ve bugün ki tabirle kemerler sıkılırsa Osmanlı dan hala faydalanabilineleceğini belirtmiştir.Aslında bu durum Osmanlı nın tasfiye edilmesi düşüncesinde olan Avrupa nın Osmanlı topraklarının  paylaşımı konusunda fikir birliğinde olmadıkları anlamına geliyordu.İşte bu aşamada bütçe açığı 5.milyon altını bulmuştu.Açıkça ekonomi yönetimi kitlenmişti.


---Artık bu kilitlenmenin aşılması için birşeyler yapmak gerekiyordu.Bu açığı kapatmak için tekrar borç almanın da çözüm olmadığı anlaşılmıştı.Bu borçların bir şekilde azaltılması gerekiyordu.Borcu borçla ödemek döngüsü açıkça Osmanlı yı çok rahatsız etmişti.Üstelik bunu dış borçla yapmak, daha 100 yıl önce kapısında kuyruk olan Avrupa lılardan para istemek ağır gelmişti açıkçası.Üstelik borçlanma karşılığı verilebilecek bir kaynakta kalmamıştı.Bugün ki tabirle borç konsolidasyonu şarttı.Bu konsolidasyonu Mahmut  Nedim  Paşa yaptı.Hazırlamış olduğu konsolidasyon Ramazan Kararnamesi adı altında 1875 yılında duyuruldu.Bu planda iç ve dış borçların 5 yıl içinde sadece yarısının ödeneceği,diğer yarısı için  ise gelecek 10 yıla yayılmış %5 faizli tahviller verileceği belirtiliyordu.Teminat olarak da genel vergi ( gümrük,tuz,tütün,mısır) gelirlerinin yetersiz kaldığı durumlarda ağnam ( ağıldan geliyor-hayvan başına alınan vergi) vergisinin de verilebileceği açıklanıyordu.Bu konsolidasyonda ki kırılma noktası mısır vergisiydi.Çünki mısır vergileri karşılığı borçlar alınmıştı.Yeni yapılanmada bulunmaması gerekiyordu.Bu vergilere karşılık borç veren hamiller Ramazan Kararnamesini tanımadıklarını belirterek mensub oldukları ülkeler nezdinde girişimde bulunmuşlardır.Hatta bu kararnamenin duyurulması sonrasında ki dönemlerde ilk 5 yıldan sonra borç ödemelerinin yapılmasının da zor olduğu ortaya çıkınca.Tabiri caizse Avrupa da yer yerinden oynamıştır.Hele ki 1876 da bütün borç ödemeleri durdurulunca Batı da Osmanlı ile ilgili radikal kararlar alınması zarüreti ortaya çıkmıştır.Artık hasta adamın fiilen paylaşılması gündeme gelmiştir.Osmanlı nın finansal yoldan sömürülmesinin devri kapanmıştır.Üstelik Osmanlı nın sanayileşmesi de bahis konusu değildir.Artık  gerek yoktur Osmanlı ya.Kısaca bu konsolidasyon ölü doğmak zorundaydı.Kaynaklar bitmiş vergi salınımının da sonuna gelinmişti.

---Tüm bu olumsuzların yanında Rusya ile yapılan savaştan dolayı 35 milyon Osmanlı altını tazminat ta bütçeye yüklenince borç sorunu içinden çıkılmaz hale gelmiştir.Bu globalleşen sorun Avrupa daki finansal sisteminde güvenilirliğini tehdit etmeye başlamıştır.Osmanlı tahvillerini alan hamiller bu tahvilleri ellerinde çıkarmaya çalışmışlardır.Sorunun kökten çözümü için Avrupa lılar önce kendi aralarında bir yol haritası çizerek Osmanlı nında katıldığı Berlin Toplantısı nı organize ettiler.Bu toplantıda borçların bir bölümünün Sırbistan,Karadağ,Bulgaristan vergileriyle ödenmesi karara bağlandı.Bu toplantının hamiliğini yapan İngiltere ye ise Kıbrıs adası verildi.Artık fiili dağılma başlamıştı.Bu toplantı sonuçlarından biri de alacaklılara rüçhan hakkının borç ödeninceye kadar verilmesiydi.Oysa bu hak Avrupa da o yıllarda azami 6 aydı.İlgili toplantının teminat dışı kalan  borçların ( özellikle aracıların galata bankerleri olduğu dış borçlar ) tahsilatı için Rüsum-u Sitte  organizasyonu kuruldu.Bu idare de vergi çeşitliliğine ipek vergisi ve balık avı vergisini ekledi.Sanırım daha önce de bu vergiler vardı-alınıyordu.Emin değilim.

---Ortalık biraz durulmuştu.Bir süre sonra sitte idaresinin Galata Banker lerine sağlamış olduğu ödeme çeşitliliği ve kolaylıklar diğer, özellikle dış hamiller tarafından itiraza konu oldu.Dış hamillerin mensub olduğu ülkeler Osmanlı medyasındaki ( Bab-Ali ) finanse ettikleri gazetelerde çeşitli makaleler yayınlatarak sorunu tırmandırdılar.İyice zayıflayan ve kendine güvenini kaybeden Osmanlı yeni bir uluslararası sorunu kaldıramazdı.Tek çare yeni bir finansal atak yapmaktı.Bu aşamada Osmanlı gerçekten güzel bir açılımda ( devletin devamlılığı açısından ) bulundu.Alacaklılara denetçi göndermelerini Galata Banker lerine ayrıcalık tanınmadığını bu konuda her türlü girişime açık olduklarını belirtikleri davetler gönderdiler.Akabinde ciddi anlamda borç ana para indirimleri bahis konusu oldu.Dış borçlar yeniden yapılandırıldı.Bu yapılanmanın içeriği Muharrem Kararnamesi adı altında yayınlandı.

-- Muharrem Kararnamesinin fasıllarından biri çok önemlidir.Bu Duyun-u Umumiye İdaresi nin kurulması maddesidir. Yedi kişiden oluşan bu idarenin görevleri,yıllık idare bütçesi hazırlamak bunu devlete onaylattıktan sonra altı ayda bir fiili bilanço çıkarmaktı.Bu tür alacak tahsilatı yönetemi Dünya da ilktir.Devlet bu idareye bir denetçi ( komiser ) atayacak, fiiliyatta doğabilecek sorunlara ise bir hakem heyeti bakacaktı.Osmanlı mecbur kalmıştı buna.En azında devletler nezdinde bir krizin olması daha kötüydü.Duyun-u Umumiye finans kapitalin bir uzantısıdır, bir tahsilat şirketidir.Fiilen de denetlenememiştir.Halkın canına okunmuştur.Öyleki tahsilat oranı bir yılda % 300 gibi bir orana ulaşmıştır.Tabiki bunda bu kuruluşun Osmanlı Maliyesinden daha etkin ve kurumsal çalıştığını da inkar etmemek lazım.Bu kuruluş yaklaşık 720 şube ve 5000 tahsilat memuru çalıştırıyordu.Ayrıca Devletin kaçakçılıkla mücadele etmesi de yadsınamaz bu faaliyetlerde.Duyun-u Umumiye milli mücadele zamanında tasfiye oldu.Ele geçirilen yerlerdeki şubeler kapatıldı,gelirlerine el konuldu.Fakat Lozan da Osmanlı borçları devralındı.1954 yılına kadar ödeme yapıldı.İlginç olan Bulgaristan ve Yugoslavya nında Osmanlı döneminden kalan borçları kabul etmesiydi.Bu ülkeler 1960 yılına kadar borçları ödediler ve Duyun-u Umumiye böylelikle kapandı.

KESİN OLAN ŞU Kİ AVRUPA DAKİ SERMAYE BİRİKİMİNİN EN AZ % 80 İ OSMANLI DEVLETİNİN SÖMÜRÜSÜNDEN ELDE EDİLMİŞTİR.

---Osmanlı Devleti ndeki en verimli vergi kaynağı tütün faaliyetlerinden elde ediliyordu.Devlet piyasadan çekildi daha doğrusu tütün faaliyetlerini özelleştirdi.Bu özelleştirme faslı Muharrem kararnamesi nde karara bağlanmıştı zaten.Buna istinaden Reji idaresi kuruldu.Bu özel şirket denilebilecek idarenin inanılmaz hakları bulunuyordu.( ŞİMDİ TEKEL İN ÖZELLEŞTİRİLMESİ AKLIMA GELDİ.AMA .AYNI KOŞULLARDA MI ÖZELLEŞTİRME OLDU.GALİBA ÖYLE OLDU ) Sanırım 32 yıllık bir ayrıcalık tanındı.Kuruluş tütün üretimi ve bütçesine göre vergileri, ihracat ve iç piyasa fiyatlarını belirliyordu.Düşünebiliyormusunuz binlerce yabancı memurun Anadolu da kapı kapı vergi topladığını.Bu konuda daha fazla ayrıntıya girmeyeceğim.Çünki sinirlerim bozuluyor.Üstelik borçların bitmemesi için Avrupa lılar kafa yormaya başlamışlardır.Bu  faaliyetler dolayısıyla Osmanlı da levanten denen bir sınıf oluşmuştur.Ayrıca kültürel değişimlerinde başlangıcıdır bu yıllar.

---KISACA MUHARREM KARARNAMESİ OSMANLI DEVLETİ NİN SONU OLMUŞTUR.1881 DEN İTİBAREN YAKLAŞIK 2 YIL İÇİNDE YUKARIDA YAZDIKLARIM ANADOLU TOPRAKLARINDA HAYATA GEÇMİŞTİR.

Osmanlı Devleti 20 yüzyıla girdiğinde ise durum daha da kötüleşmiş, hasta adam yatağa düşmüştür.Acı ama gerçektir bu.Nefes almakta zorlanmaktadır.Nefes alabilmesi bile yabancılara bağlıdır artık.


Abdülaziz döneminde Fransız uyruklu Banker Tubini ve Lorando'dan alınan borçların vadesi gelmiş ve geçmiştir; ama, devletin bu borçları ödeyebilecek imkanları yoktur. 25 yıldır ödenmeyen bu borçlar yüksek faiz nedeniyle çok yüksek meblağa ulaşmıştır. Azınlık avukatlarının kurnaz tertipleri ile açılan dava sonucunda borcun ödenmesi için mahkemeden karar çıkarılmıştır. Vatandaşlarının hukukunu korumak isteyen Fransa, doğrudan saraya baş vurarak bu borcun ödenmesini sert bir dille ihtar etmiş ve ardından Amiral Caillard komutasındaki Fransız Donanması Middilli'yi işgal etmiştir. Tubini ve Lorando'nun borçlarına mahsup edilmek üzere adanın bütün gelirine el konulmuş ve banker borçlarının ödenmesi yanında Fransa, yeniden büyük imtiyazlar elde etmiştir ( Arş.Grv.Ahmet Özen--Özay Özpençe )

1900 lü yıllara gelindiğinde kaynaklar tamamen tükenmişti.1 Dünya Savaşına girip sonuçta hezimet olunca, toprak paylaşımını Avrupa hayata geçirmiştir.Milli Mücadele ile bu olumsuzluklardan kurtulduk.YENİ KURULAN CUMHURİYET OSMANLI YI YIKAN NEDENLERİ İYİ ANALİZ ETMİŞTİ.İKTİSADİ VE KÜLTÜREL DEVRİMLERLE TEKRAR AYNI DÖNEMLERE DÖNMENİN ÖNÜNÜ TIKAMAYA ÇALIŞMIŞTIR.                                                                        
ŞİMDİ NERDEYİZ.AYNI YERDEMİYİZ.BİLMİYORUM.BİLEN BİRİLERİ VARDIR MUHAKKAK.KORKARIM TEKRAR YAŞAYACAĞIZ BUNLARI.

BU KONUDA DA SÖYLEYECEK -YAZACAK ÇOK ŞEY VAR AMA CEREMEYİ ( BEDELİNİ)
ÖDEYECEK PARA YOK.






















Duyun-u Umumiye İstanbul merkez binası.Şimdiki İstanbul Erkek Lisesi.


                                                                












 




Duyun-u Umumiye Adana şubesi




Faik çaltılı
20-10-2012-İSTİNYE.

Kaynaklar-Arş.Grv.Ahmet Özen--Özay Özpençe